از خاطرات و تجربیات دیگرانتورکمن صحراتورکمنستان

Metbugat taryhynyň neşirýat arhiwçisi, alymy — Almaz Ýazberdiýew aradan çykdy

Taryh ylymlarynyň doktory, professor, Türkmenistanyň at gazanan medeniyet işgäri Almaz Ýazberdiýew aradan çykdy.

پرفسور آلماز یازبردیف اندیشمند و کتاب شناس بزرگ ترکمن در 5 آگوست 2023 در سن ۸۶ سالگی دار فانی را وداع گفت. آلماز آقا ظهر دیروز طی عارضه قلبی از دنیا رفته است

متولد 8 ژانویه 1939 در عشق آباد. در سال 1957 وارد بخش کتابخانه دانشکده فرهنگی و آموزشی عشق آباد شد و در سال 1959 از آن فارغ التحصیل شد. در سال 1960 وارد MGBI (MGIK) شد که در سال 1964 از آنجا فارغ التحصیل شد. در سال 1964 به استخدام کتابخانه علمی مرکزی آکادمی علوم ترکمنستان SSR درآمد و در آنجا به عنوان کتابشناس ارشد و همچنین مسئول بخش علمی و کتابشناختی کار کرد و به عنوان معاون مدیر امور علمی خدمت کرد. در سال 1973 به عنوان مدیر انتخاب شد. در سال 1958 یک آتش سوزی در کتابخانه رخ داد و در نتیجه همه کاتالوگ ها و پرونده های کارت سوختند که به لطف آن همه کاتالوگ ها و پرونده های کارت بازیابی شدند. در سال 1968 وارد مدرسه عالی انستیتوی دولتی سینماتوگرافی مسکو شد و در سال 1971 از آنجا فارغ التحصیل شد.


Belläp geçsek, Almaz mugallymyň türkmen medeni gymmatlygyny ýüze çykarmakda we ony dünýä tanatmakda bitiren uly işleri ylymsöýüji ýaşlara görelde mekdebi bolup dowam edýär. Bize hem InAshgabat web-saýtynyň redaksiýasynyň döredijilik topary bilen Almaz agadan kiçiräk söhbetdeşlik guramak miýesser etdi.
Ýagny, Almaz aganyň döredijiligi, aslyýetinde, örän seyrek duş gelýän üýtgeşik ýagdaýdyr. Eger biz ylmyň kitapşynaslyk, kitaphanaşynaslyk , bibliografiýaşynaslyk pudaklary boýunça oňa taý geljek alyma diňe bir Orta Aziýa döwletlerinde däl, eýsem ondan alyslarda hem duş gelmeýäris diýsek munuň özi ulaltma bolmaz.
Onuň şeýledigine möçberi boýunça ululy-kiçili 20 sany monografik barlag işleri we ýokary okuw mekdepleri üçin ýazylan okuw kitaplary bilen bir hatar da türkmen we rus dillerinde öňki Sowet Soýuzynyň merkezi we Türkmenistanyň döwürleyin metbugatynyň sanlarynda çap edilen yüzlerçe ylmy işleri we rus dilinde 14 jiltden ybarat “Saýlanan makalalary” şaýatlyk edýär.
Taryh ylymlarynyň doktory, professor, Türkmenistanyň at gazanan medeniyet işgäri 85 ýaşy arka atan Almaz Berdiýewiç Ýazberdiýewiň ömri we döredijiligi türkmeniň ylym-bilimde gazananlaryny, sowadyny, kitaplaryny ýüze çykarmak, olaryň üstünde işlemek bolup durýar.
Almaz Ýazberdiýewiň döredijiligi, aslyýetinde, örän seyrek duş gelýän üýtgeşik ýagdaýdyr. Eger biz ylmyň kitapşynaslyk, kitaphanaşynaslyk , bibliografiýaşynaslyk pudaklary boýunça oňa taý geljek alyma diňe bir Orta Aziýa döwletlerinde däl, eýsem ondan alyslarda hem duş gelmeýäris diýsek munuň özi ulaltma bolmaz.
Onuň şeýledigine möçberi boýunça ululy-kiçili 20 sany monografik barlag işleri we ýokary okuw mekdepleri üçin ýazylan okuw kitaplary bilen bir hatar da türkmen we rus dillerinde öňki Sowet Soýuzynyň merkezi we Türkmenistanyň döwürleyin metbugatynyň sanlarynda çap edilen yüzlerçe ylmy işleri we rus dilinde 14 jiltden

بسیاری از مردم مردی با موهای خاکستری با لبخندی مهربان و نگاهی نافذ به نام آلماز بردیویچ یازبردیف را می شناسند که نامش از نزدیک با کتابشناسی، فرهنگ و تاریخ کتاب مرتبط است. کارمند ارجمند فرهنگ ترکمنستان، دکترای علوم تاریخی، عضو هیئت تحریریه مجله روسی «Kniga. تحقیق و مواد»، یازبردیف یک گفتگوگر عالی و شاید بتوان گفت یک افسانه است. نام او هم در داخل و هم در خارج از کشور زبانزد است و کتاب ها و آثاری در بسیاری از کشورها شناخته شده و خوانده می شود.با نشستن در کنارم و گوش دادن به داستانی صمیمانه و مفصل درباره زندگی و حرفه کتاب شناس آلماز بردیویچ، احساس می کردم خواننده جالب ترین کتاب جهان هستم.

«من زندگی ام را وقف کتاب کرده ام. عشق و علاقه شدید به آنها در کودکی در من بیدار شد. در آن زمان من تقریباً تمام کتاب های کتابخانه روستایی خود را می خواندم. – کارهای اصلی ام را به موضوعات کتابشناختی و تاریخی-کتابشناختی اختصاص دادم، تحقیقات علمی و کارم معنای تمام زندگی ام شد.»

او تقریباً نیم قرن را به کتابداری اختصاص داد. پسر هفده ساله ای که از منطقه شمال کشور به عشق آباد رسید، خود را در یک نمایشگاه کتاب دید که مسیر خلاقیت او از آنجا آغاز شد. عطش دانش آلماز را به مدرسه فنی فرهنگی و آموزشی عشق آباد هدایت می کند، جایی که او با معلمان بسیار حرفه ای – E.Z.Novruzova، E.Orakov، O.D.Dovletova و دیگران تحصیل می کند.

سپس ادامه تحصیل او در مؤسسه کتابخانه دولتی مسکو بود و در آنجا آلماز جوان نه تنها در تخصص خود – علم کتاب، بلکه در تاریخ، ادبیات و فلسفه نیز دانش دریافت می کند.

دکترای علوم تاریخی ادامه می‌دهد: «سال‌های تحصیل نیز با اولین تلاش‌ها برای کار علمی مستقل همراه بود. – من قبلاً در دوران دانشجویی تمایل زیادی به کارهای خلاقانه داشتم. با تحصیل در حلقه علمی مؤسسه تحت هدایت پروفسور L.A. Levin، ارائه ای ارائه کردم که برای آن یک بلیط ترجیحی برای لنینگراد (سن پترزبورگ فعلی) به من تعلق گرفت. پس از فارغ التحصیلی از دانشگاه، به عشق آباد بازگشتم و در آنجا تمام زندگی ام را با کتابخانه پیوند زدم.

یازبردیف با تبدیل شدن به کارمند کتابخانه علمی مرکزی، در بازسازی صندوق کتاب و نشریات علمی که در آتش سوزی آسیب دیده بودند شرکت کرد. علاوه بر این، در بازسازی دستگاه مرجع و کتابشناسی نیز کار مهمی انجام داد.

یازبردیف به یاد می آورد: «در دهه های 1960 و 1970 در دوره های زبان انگلیسی و فارسی شرکت کردم. اولین مقاله من که به فعالیت های کتابشناختی اتاق کتاب دولتی ترکمنستان اختصاص داشت، دو سال پس از فارغ التحصیلی از انستیتوی دولتی سینماتوگرافی مسکو در مجله سراسر اتحادیه “کتابشناسی شوروی” منتشر شد. من این مقاله را به عنوان چکیده برای پذیرش در مقطع کارشناسی ارشد مطرح کردم. من حتی برای کار در IPCC دعوت شدم، اما نمی خواستم از کتابخانه مرکزی آکادمی علوم ترکمنستان جدا شوم، زیرا برنامه هایی برای آینده از قبل طراحی شده بود.کتاب شناسان برجسته خارجی، اساتید، دانشمندان در مورد آثار او بسیار نوشتند. پروفسور M.V. Mashkova از سن پترزبورگ، با ارزیابی کار A. Yazberdiev، نوشت که کتاب های او را می توان به شایستگی در میان برجسته ترین آثار تاریخ کتابشناسی قرار داد. پروفسور تاشکند G.N. Chabrov آلماز بردیویچ را “کاشف تاریخ کتاب چاپی ترکمن” نامید. آکادمیسین، محقق برجسته تاریخ کتاب تاتاری A.G. Karimullin، در مورد او بسیار نوشت: تعدادی از مطالعات علمی…. همچنین درباره آثار آلماز یازبردیف، که بیش از 230 مقاله علمی در توشه خلاق خود دارد، توسط دانشمندان داخلی – دکترای علوم تاریخی E.Akhundzhanov، مدیر کتابخانه علمی مرکزی آکادمی علوم ترکمنستان، Sh. دیگران.

یازبردیف می افزاید: پس از 54 سال کار در آکادمی علوم ترکمنستان، به کشورهای بسیاری از جمله جمهوری چک، بلغارستان، ایران، روسیه، ترکیه، پاکستان سفر کرده ام. – من روابط دوستانه و تجاری دیرینه ای (از دوران دانشجویی) با دانشمندان روسی و کارمندان مؤسسات انتشاراتی دارم. به سفارش معتبرترین مجله روسی “کتابشناسی”، “کتاب. تحقیقات و مواد» بیش از چهل مقاله نوشتم. من مقاله ای در مورد دانشمند برجسته، آکادمیک V.V. Bartold، که نزدیک به چهل سال از کتابخانه دولتی ترکستان حمایت می کرد، نوشته ام. علاوه بر این آثار من در ایران به فارسی ترجمه و همراه با اصل ترکمنی منتشر شد. اخیراً در این کشور به مناسبت سالگرد اینجانب، همکاران ارجمندم ع.م.سرلی و ب.ح.محمد نیازی هفتاد و یکمین شماره مجله فراگی را به حقیر تقدیم کردند.آلماز یازبردیف علم کتاب را در ترکمنستان تأسیس کرد و با موفقیت توسعه داد. و در واقع: عناوین کتاب های نوشته شده توسط کتاب شناس گویای خود هستند: «کتابخانه های قرون وسطایی مرو و مؤسسان آنها»، «گورگنج – مرکز علمی و فرهنگی قرون وسطایی شرق»، «کتاب ترکمنی به خط عربی»، چاپ شرق و کتابهای چاپ اولیه ترکمنی، «انتشار در ترکمنستان قبل از انقلاب» و… آثار این دایره المعارف مورخ هنوز هم برای هر دانشمند ترکمن کتاب مرجع است.

الهام بخش اصلی آلماز بردیویچ خود زندگی است و بنابراین او هنوز متوقف نمی شود. یازبردیف امروز همیشه در کنار شاگردانش است و از سال 2017 به تدریس تاریخ کتاب ترکمنی و تاریخ کتابداری در ترکمنستان در مؤسسه دولتی فرهنگ ترکمنستان مشغول است. در همان زمان، او بر روی کتاب دیگری کار می کند – “تاریخ کتاب ترکمن از دوران باستان تا سال 30 قرن بیستم”. همانطور که خود نویسنده خاطرنشان می کند، این کتاب نه تنها برای مورخان، قوم شناسان، کتاب شناسان، بلکه برای همه کسانی که به تاریخ فرهنگ ترکمنستان علاقه مند هستند، از جمله برای دانش آموزان بسیار مفید خواهد بود.اخیراً، خود من مقاله ای از A. Yazberdiev “کتاب های سفارشی اوغوز-ترکمن” را خواندم که به وضوح فرهنگ ترکمن باستان، خاستگاه کتاب های اوغوز-ترکمن را که در ترکمنستان گسترش یافته است، توصیف می کند. این اثر در کشور ما به رسمیت شناخته شده است. با کمال تعجب، قدمت کتاب‌های سفارشی ما به قرن ششم بازمی‌گردد، و اولین کتاب Nirvanasutra، ترجمه‌ای از یک کتاب بودایی بود. از آن لحظه تا اواسط دهه 60 قرن نوزدهم، کتاب هایی به سفارش نوشته شد – “سیاسات نما”، “همدست مریدها”، “مقدس اسلام”، “تبارشناسی ترکمن ها”، “یوسف زلیخا”، “جنگنام”. نویسنده شواهد مستند متعددی در این باره ذکر می کند.

فقط باید اضافه کنم که هر چه نوشته ام بخش کوچکی از آنچه می توان در مورد آلماز یازبردیف گفت، مرد و دانشمندی است که گنجینه ای واقعی از اطلاعات در مورد تاریخ کتب ترکمنی است. با خواندن انتشارات و کتاب های او، همیشه چیزهای جدید و جالب زیادی در مورد فرهنگ بومی خود – فرهنگ مردم ترکمن – یاد می گیرید.

مهری یاغمورووا

ybarat “Saýlanan makalalary” şaýatlyk edýär


نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن