ادبی - فرهنگیاز خاطرات و تجربیات دیگرانمصاحبه

مختومقلی نینگ نبیره لریندن مرحوم قارا ایشان بیلن گچیریلن صحبتدشلیک

غـولایدا (1992-نجی یئلدا) ماغـتـئمغـولئ پـئراغئ نئنگ آلتئنجئ آرقاسئ، ایران اسلام جمهوریسی نینگ جِـرگلان بؤلِگینده یاشایان آتا ایشان محمدی/آنناغـوربان آخون ئنگ و اوُنونگ اوُغلئ، غارا ایشان محمدی بیزینگ یوردومئزدا [تورکمنیستاندا] اۆچ آیا غـولای میحمان بوُلوپ گیتدی.

ژورنالیست آتامئرات شاغـولئ یف، غارا ایشان بیلِن دوشوشئپ، ماغـتـئمغـولئ نئنگ عؤمری و دؤرِدیجیلیگی حاقدا صؤحبِتدِش بوُلدئ.

شوُل صؤحبِتدِشلیگی اوُقئجئلارئمئزا حؤدۆرلِیأریس.

                                                                                                           “ادبیات و صونغات”

ماغـتـئمغـولئ نئنگ یــِدینجی آرقاسئ

غارا ایشان(محمدی) آتاسئ/دأده سی

آنناغـوربان ایشان بیلِن. ۱۹۹۲ آشغابات

 

غـولایدا ماغـتـئمغـولئ پـئراغئ نئنگ آلتئنجئ آرقاسئ، ایران اسلام جمهوریسی نینگ جِـرگلان بؤلِگینده یاشایان آتا ایشان محمدی/آنناغـوربان آخون ئنگ و اوُنونگ اوُغلئ، غارا ایشان محمدی بیزینگ یوردومئزدا اۆچ آیا غـولای میحمان بوُلوپ گیتدی.

ژورنالیست آتامئرات شاغـولئ یف، غارا ایشان بیلِن دوشوشئپ، ماغـتـئمغـولئ نئنگ عؤمری و دؤرِدیجیلیگی حاقدا صؤحبِتدِش بوُلدئ.

شوُل صؤحبِتدِشلیگی اوُقئجئلارئمئزا حؤدۆرلِیأریس.

                                                                                                           “ادبیات و صونغات”

                                                                           ******  

                                            

آتامئرات شاغـولئ:

غارا آقا، ایلکینجی نوُباتدا ماغـتـئمغـولئ نئنگ دۆنیأ گلیشی حاقدا گـۆررۆنگ بِـرسِنگیز!

 

غارا ایشان:

—ماغـتـئمغـولئ بابامئزئنگ دۆنیأ گلیشی حاقدا دۆرلی-دۆرلی روُوایات یئغنایارئس. اوُنونگ اؤزۆنینگ غـولیازماسئ غالمایشئ یالئ، اوُنونگ اؤز دؤورۆنده عـؤمری-دؤرِدیجیلیگینی هـم یازان آدام بوُلماندئر. اوُنسوُنگ “هیچدِن گیچ یاغشئ دیـیـلِنی، روُوایاتلارئ یئغناپ باشلادئق. ماغـتـئمغـولئنئ یـِدی یاشئندا اوُقووا بِریـپدیرلِر. دوُقوز یاشئنا باراندا اوُبادا بیر صاداقا بوُلوپدئر. شوُندا اوُنئ اوُغلانسئرادئپ، اووقالاپ یاتان ماغـتـئمغـولئنئ توروزمانئ غـویوپ گیدیـپدیرلِر. اوُل بؤوۆردأکی یۆکۆنگ آشاغئنا، توُغالانئپ، یاتـئربِریپدیر. یۆکۆنگ آشاغئندا یاتان آداملارام باسئرغانیانمئش دییـِن تۆرکمِنلِرده بیر ناقئل-دا بار. شوُندا باسئرغانئپ، غان دِرینِه باتـئپ، آغزیندان آق کؤپۆک ساچئپ، اوُبانئنگ ایلِرسینده “لِـیلِن” داغئ دییـِن بیر کیچیرأک دِپه بارمئش، آنا، شوُل دِپأ چئقئپ گیدیبِریپدیر. اوُبانگ اوُغلانلارام: “ای، ماغـتـئمغـولئ بیرحیلیرأک بوُلوپ، آغزئندان آق کؤپۆک سِچیپ باریا، حا، مونئ گؤر-حأ، مونئ گؤر” دییـیپ ائزئندان گیدیپدیرلِر. ماغـتـئمغولئنگ اوُلار بیلِن ایشی یوُق، شوُل دِپأ چئقئپ باریا دیییأر. اوُنیانچا آتاسئنا حابار بِریپدیرلِر، اوُغلونگ شو حیلیرأک بوُلوپ باریا، بوُلشئ غاوئ دأل دییـیأرلِر. غاررئ موُللا گلیپ اوُنئ توتوپ: “جان اوُغلوم، نأمِه بوُلدئ؟” دیییپ، غارنئنئ سئپالاپدئر، شوُندا ماغـتـئمغـولئ نئنگ ایلکی آیدان غـوشغـوسئ، “تورغـول دییدیلِر” بوُلوپدئر:

بیر گیجِه یاتئردئم تـۆنـۆنگ یارئندا،

بیر دؤرت آطلئ گِلیپ “تورغـول!”—دییدیـلِر.

حابارمئز بار سانگا پورصات جایئندا،

شوُل یـِردِ أرلِر بار، گؤرگۆل—دییدیلِر. — دیییپ سایراپدئر.

شوُندا اوُل دۆیشۆنده یاغشئزادالارئ گؤرۆپ، شوُل غازالئندا بوُیدان آیاق گؤرِن زاتلارئنئ آیدیار. ایلکینجی غـوشان غـوشغـوسئ شومۆش دیییپ اشیتدیک.

اوُنسوُنگ ماغـتـئمغـولئ واغئظ-نِصیحات بِریأن غـوشغـولار آیدئپدئر، ایلی آغزئبیرلیگه چاغئرئپدئر.

 

آ.  شاغـولئ:

غارا آقا، بیز دؤولِت مأممِت آزادئ نئنگ آرازگـۆل آدلئ بیر آیالا اؤیلِنِندیگنی، اوُندانام بأش اوُغـول، بیر غئزئ نئنگ بوُلاندئغئنئ، اوُغـوللارئعبدالله، محمد صفا، ماغـتـئمغـولئ، غاحئرغـولئ، غـولچا، اینِه، قاقانگئز/دأدِنگیز آتا ایشانآنناغـوربان آخونام، غاحئرغـولودان غایدیار، سوُنگ غئزئ زۆبِیدا. بیز شو زاتلارئ بیلسِگم، ماغـتـئمغـولئ نئنگ اجِـسی، آرازگـۆل اجِه حاقدا کأن بیر زات بیلِمزوُق. بِلکی، سیز بیلیأنسینگیز؟

 

غ. ایشان:

—آرازگـۆل اجِه دؤولِت مأممِت آزادئ نئنگ باش آیالئ. سیزینگ آلئپ باریان “یــِدیگن” دییـِن تلویزیون گپلِشیگینده چئقئش ادِنده آنناغـوربان آخون، گرکِزلِرینگ نأحیلی بوُلوپ تاپئلئشئ بارادا آیتدئ. شوُل گرکِز—گأبأنینگ نأچِه اوُغلئ بوُلسا بوُلوپدئر، بأررأکده سیدقلئ، اوُنونگ اوُغلئ ناظارقلئ، ناظارقلئ نئنگام دؤرت اوُغلئ بوُلوپدئر. بیری حانگلدی، جانگلدی دییـیأر. اوُنسوُنگ شوُلارئنگ آدلارئنا حانگلدی، جانگلدی طایپالارئ غالئپدئر. اوُل بیرینِه-دِه “کِمِر” دیییأرلِر. “پئلان اوُغلوم بیلیمینگ کِمِری دیر، قووواتئ دئر. “شوُنونگ بیلِن، اوُنسوُنگ کِمِر تیره ِسی غالئپدئر. اوُنونگ بیر اوُغلونا موستاجاپ دیـییأرمیشلِر. اوُل اؤیکِـلِگـرأکمیش بیرآز. شوُل اؤیکِلأیسِه: “ای، اوُل اوُغلوم آصلئ غـئشئق دئر، اوُنگا  دِگمأنگ” دیییپ ، شوُل غـئشئق طایپا آد غالئپدئر. شوُل موستِجابئنگ دوُقوز اوُغلئ بوُلوپدئر. اوُنونگ هـمه سیندِن زوریات غالاندئر یا غالان دألدیر، بیلجِک دأل. شوُل سِکیز اوُغلونئنگ بیری نینگ بأررأگیندِن مأممِت نیاز غـُوتور دیییپ بیر آدام دؤرأپدیر. اوُنگا مأممِت نیاز موُللا-دا، مأممِت نیاز گۆدور هـم دیییأنمیشلِر. آرازگـۆل اجِه شوُل مأممِت نیاز آقانئنگ غئزئ بوُلمالئ. شوُنگا-دا دوُولِت مأممِت آزادئ اوُیـلـِنیپدیر.

شوُل مأممِت نیاز آقا گپـِه  غاتئ اؤگدهِ آدام بوُلوپدئر، اوُنۆنگ آنگئرسئ موُللا بوُلماسا-دا، آغزئ موُللامئش. باباسئ شـِیلِه بیر دیـلِـوار بوُلانسوُنگ، ماغـتـئمغـولئ اجِه طاراپئندان باباسئنا چِکیـپمیشم دیییأرلِر. اینهِ، اوُنسوُنگ شو تایدا کؤپلِر “گرکِزینگ” دییـِن غـوشغـوسئنئ، ماغـتـئمغـولئ نئنگ آتاسئ/قاقاسئ ماغـتـئمغـولئ  یوُناچئ غـوشوپدئر دیییأرلِر. اوُل شـِیلِه:

 

غـاپئسئندا کؤولِـنِندیر غئرآطئ،

دیشلِسِنگ دِرماندئر بایرئ نئنگ اوُتئ،

حودایئم بِـریـپدیر آغئر دؤولِتی،

آدئنئ چئقار مِن عارشا گرکِزینگ.

 

ائزئندا:

 

تازئسئ ائزئندا، غـوشئ الینده،

آو آولایئپ گِزسِنگ ائمغئر چؤلۆنده،

غاررئ موُللا، ماغـتـئمغـولئ دیلینده،

چاغئرسا یــِتـیشر پـیری گِرکِزینگ.

 

یؤنِه ماغـتـئمغـولئ یوُناچئ اؤزۆنی اؤوۆپ غـوشغئ غـوشمازمئقا دیییأن. “غاررئ موُللا، ماغـتـئمغـولئ دیلینده، چاغئرسا یـِتیشر پیری گِرکِزینگ” دیییپ آیتمازمئقا دیییأن. مِن مونئ چِـن بیلِن آیدیان. کؤپ آداملارا-دا گنگشدیم، “سِنینگ شو پیکرینگ دوُغرودئر” دیییپ آیتدئلار. شو غـوشغئنئ ماغـتـئمغـولئ نئنگ آتا طاراپئندان باباسئ دأل-ده، اجِه طاراپئندان- باباسئ مأممِت نیاز آقا آدلئ-عـوُوضالئ آدئ هم بوُلانسوُنگ اوُل غـوشاندئر دیییپ آیدئلایسا، نأجۆره بوُلار دییـِمده، آداملار مونئ قابول اتدیـلِر. بو یؤنِه بیلیپ آیتما دأل-ده، چِـن  بـیلِن آیتما.

اوُنسوُنگ ماغـتـئمغـولئ یوُناچئ، غارئبراق یاشاسا-دا، دؤولِت مأممِت آزادئ بارلئ یاشاپدئر، مئحمان-مِدیوانئ، گِلِنی-گیدِنی کؤپ بوُلۆپدئر، آرازگـۆل اجِه-ده گِلِن مئحمانا یۆزۆنی چئـتمان، حئذمات ادیپ یؤرِن، ایلحالار آیال بوُلوپدئر.

سوُنگ-سوُنگلار ماغـتـئمغـولئ نئنگ  مئحمانئ هـم کؤپرأک بوُلوپدئر. ” کیم غارئپ، حوُر یاشایان بوُلسا، مِن بو حیلی  یاشامارئن. مِن بو تایدا دوُق اوُتورئپ، اوُل تایدا غارئپ اوُتورماسئن” دییـِن پیکیر بیلِن مالئنئ ایلدِن غایغئرمان، اؤزی بیرآز غارئپراق غالئپدئر.

 

آ. شاغـولئ:

 — غارا آقا، ماغـتـئمغـولئ نئنگ دؤرِدیجیلیگینده اجِـسینِه باغئشلاپ یازئلان غـوشغئ بارمئ؟

 

غ. ایشان:   

— یوُق. بیز شوُل غـوشغا غابات گِلِمزوُق. ایکیسینی بیریکدیریپ آیدیار:

“والیدیم، مِکه-مِدینأم،

مأحریبائئم قایدا سِن؟—

آتاسئنئ مِکگأ، اجِـسینی مِدینأ مِنگزِدیپ آیدیار. “والیدئم”، عاراپ دیلینده، انِه-آتادئر.

 

آ. شاغـولئ:

غارا آقا، ماغـتـئمغـولئ نئنگ دؤرِدیجیلیگینده تاپماچا حأصیــِتـلی غـوشغـولار بار. مۆمکین بوُلسا شوُل غـوشغـولارئنگ کأبیر سِطرلِرینی دۆشۆندیریپ بِرسِنگیز؟

قایدادئغئ بیلینمِز” دییـِن غـوشغـوسئندا شـِیلِه سِطرلِر بار:

نِه گؤوهِـر نِه  یـِردهِ یاتئر کِم باها،

نیچیک اثبات اتمیش سوره یۀ طاحا.

کِرکی، چوپان، پیلی سوُقان آژدارحا،

باشئ سِنگنگِر، آیدادئغئ بیلینمِز.

 

اوُل نِه غـوشدور، اوُتورغـئچلئ، سیمکِشلی.

آلتئ مۆنگ غاناتلئ، اللی مۆنگ باشلئ،

آتاسئ قئرقئندا، اوُغلئ یۆز یاشلئ،

یاسدادئغئ، طـوُیدادئغئ بیلینمِز.

 

غ. ایشان:

— نِه گؤوهِر نِه یـِرده یاتـئر کِم باها. نیچیک اثبات اتمیش سوره یۀ طاحا،—

بو سطرلِری ماغـتـئمغـولئ محمِد پئغامبره دییـیأر.

محمد پئغامبِر بیر گؤوهر، اوُل یـرده غـوما غارئلئپ یاتئر.”نیچیک اثبات اتمیش سوره یۀ طاحا”—قران دا بیر سۆره بار. شوُل سۆره محمد پئغامبِری اؤوۆپ گچیأر:

طاحا، یاسین ئندا سوره ده بِللی،

اینجیلده، تؤوراتـدا، زبورده بِللی.”

 

دیییپ، محمد پئغامبِر حاقدا  باشغا غـوشغـولارئندا-دا آیدیاندئر،

“گرگ، چوُپان، بِـره، بیلبیل، آژدارحا” بوُلاندا شیـلِه:

“گرگ” پارس دیلینده موُجِک دییدیگی، “بِره” دیـیـِنی توُقلئ، غـوزئ دییدیگی. “چوُپانام” موسی پئغامبِر دییدیگی، آژدارحا-دا موسی پیغامبِر حاصاسئنئ اوُقلاندا، جادئ بیلِن آژدارحا  بوُلیارمئش.

“بأشیسی نینگ بیر اوُیدادئغئ بیلینمِز”. اوُی، دیـیـِنی بیر چؤکِت، چوقور یـِر دییدیگی. موسی پئغامبِر”طور” داغئنا حودای تاغالا بیلِن گۆرلِشمأگه گیدِنده شوُل توُقلوسئنئ، مؤجِگینی، اوُزی-ده  چوُپان تایاغئنئ، حاصاسئنئ بیر یـِرده غـویوپ گیدیپدیر دیین روُوایت بار.

اما اوُل بو حیلـَی دأل. دین عالئملارئ نئنگ هـم-دِ، بِـیلِکی عالئملارئنگ مألیم ادیشینِه گؤرأ، “کِرکی، چوُپان اوُغلئ، بیلبیل، اژدارحا” بوُلمالئ، “کِرکی” بوُلاندا آدامئنگ دیشی بوُلیار، “چوُپانام” باشئقداقئ دوُداغئ، “بیلبیل” هم اوُنونگ دیلی. “آژدارحا-دا” اوُنونگ بوُغازئ بوُلیار. هـرنأمأنی یوودوپ دورمالئ-دا آژدارحا دییلِن.

“دؤردۆسی نینگ بیر اؤیدِه دیگی بیلینمِز. “آغزام بیر اؤی بوُلیار-دا. یـِکِه-یکِه آیتسانگ، أشگأر بوُلوپ دوراندئر.

“اوُل نِه غـوشدور اوُتورغئچلئ، سیم کِشلی”. تصوف کیتاپلارئ نئنگ آیدئشئنا گؤرأ، دۆنیأنینگ غـورلوشئ بیر غـوش صوراتئندا، باغلارئنگ اۆستۆنده اوُتوردئلان گؤرنۆشینده. اوُتورغئچلئ، سیم کِشلی—بیر غـووئ زادئ گؤرسِـلِر، سیم دِن (زِردِن،طتئللادان.آ.گ) چِکیلِن یالئ دییلیأندیر، اوُندا-دا دۆنیأنی سیم دِن چِکیلِن یالئ، غـووئ ادیپ یارادئلئپدئر دییدیگی.

“آلتئ مۆنگ غاناتلئ، اللی مۆنگ باشلئ”. آدام آتا دؤرأنی بأری “تصوف” کیتاپلارئنگ آیدئشئنا گؤرأ، آلتئ مۆنگ یئل گِچیپدیر (بِنی اسرایئل تقویمی حأضیر آلتئ مۆنگدِن غاوراق. آ.گ) “ِاللی مونگ باشلئ دییدیگی—آدامزات یارادئلمانقا اللی مۆنگ یئل “بِنی جان” دییـِن بیر طایـپا یاشاپ گِچیپدیر. باشغا یـِرده-ده دیـییأندیر: “اِللی مۆنگ یئل دؤوران سۆرِن بِنی جان، غالمادئ دۆنیأده، یـِربِه-یـِر گِچدی”.

 

آ. شاغـولئ:

دئرناق بیلِن داغلار غازان بِنی جان” دییـِن سطرلِرم بار.

 

غ. ایشان:

— حاوا. اوُنام دیییأندیر. اوُلار آدامزاد دأل-ده، آدامزادئنگ صئپاتـئندا یاشاپ گچن یئرتئجئ حایوانلار-دا.

 

آ. شاغـولئ:

غارا آقا، ماغـتـئمغـولئ “اوُت نه دیر” دییـِن غـوشغـوسئندا:

بیزدِن سالام بوُلسون دوردئ شاهیرا،

نه محراب دئر سؤزلأپ چئقان اوُت نه دیر؟ 

کیمدیر اؤلۆپ بیر یئلدان سوُنگ بیلیندی؟

دوُقوز یـۆزدِن دوُغان نیم زۆریات نه دیر؟

 

دییـِن سطرلِر بار. شولارا دۆشۆندیریش بِرأیسِنگیز!

 

غ. ایشان:

— ائنسئنگ-جئنسئنگ پادشاسئ سۆلِـیمان پئغامبر، بیـیجـِل موقاددِس مِتجیدینی (شو واغت اقصی دییلیأر. غ.  ای.) سالدئرئپ یؤرکأ مأحراپدان بیر اوُت چئقیار. اوُنونگ آدئنا عاراپ   دیلینده “حاندون” دیییأرلِر. سـۆلیمان  بو نأمأمینگ عالاماتئ دییپ شوُل وُتدان سوُرایار. اوُت اوُنگا:

—مِنینگ بار یـِریمده آبادچئلئق یوُق—دیییأر.

— سِبأبی نأمه؟

— سِنگ شو گـۆنکی گـۆن قضانگ دوُلدئ، سِن دۆنیأدِن غایتمالئ—دیییأر.

“نِه محراب دیر سؤزلأپ چئقان اوُت نه دیر” دیـیـِنی شوُل.

ائزئندانام : “کیمدیر اؤلۆپ، بیر یئلدان سوُنگ بیلیندی” دیییأر. اوُنسوُنگ سۆلِیمان اؤلیأر. دؤولِـر آدامزادلار، اوُنئ مِتجیدی اقصی دا، چۆیشأ سالئپ، حاصاسئنئ آلقئمئنا دیرأپ غـوییارلار. اوُنسوُنگ حاصاسئنئ غـورچوق ایییپ، بیر یئلدان سوُنگ اول یئقئلیار. “کیمدیر اؤلۆپ  بیر  یئلدان سوُنگ بیلیندی” دییـِنی  شوُل.

“دوُقوز یۆزدِن دوُغان نیم زوریات نه دیر؟” سۆلِیمانئنگ دوُقوز یۆز آیالئ بارمئش. شوُندا-دا اوُل چاغاسئز گچیپدیر. دوُقوز یـۆز آیالئ نئنگ بیریندِن توُغالاق ات دوُغـوپدئر. بو-دا بیر کرامت. بو حاقدا “قصص الانبیا” و باشغا کیتایلاردا-دا باردئر.

 

آ.  شاغـولئ:

غارا آقا، گچِن یئل بیزینگ “آلتـئن غـوشاق” نشریـیاتـئمئز ماغـتـئمغـولئ نئنگ اؤنگ چاپ بوُلمادئق غـوشغـولارئنئ “باغـئشلا بیزنی” آدئ بیلِن آیراتـئن کیتاپچا ادیپ چاپدان چئقاردئ. شوُندا یـِرلِشدیریلن “باغـئشلا بیزنی” دییـِن غـوشغـوسئ نئنگ هـم روُوایاتئ بوُلمالئ؟!

 

غ. ایشان:

— حاوا، اوُنونگ روُوایاتئ بار. ایر واغـتلار شایئ-سۆننی دییلِن زاتلارا پارح  غـویلوپدئر. حضرت علی هـم بیزینگکی، هـم شایئلانگقئ. امام حسن، امام حسین هم شوُلار یالئ.

گرکِز ایلینِه دوشمان چوُزاندا ماغـتـئمغـولئ و بیر توُپار ییگیت اسیر دۆشیأر، اوُلار زئنداندا ساقلانیأر. شاهئرئنگ ائزئندان اجِـسی آرازگـۆل باریار. بو پاحئر یاد ایلده حانئنگ حئذماتئندا غئرناق بوُلوپ ایشلِمِلی بوُلیار. الی- آیاغئ سوُووغا، غئزغئنا بیرحیلیرأک بوُلوپدئر. بیر گـۆن حان مونئ یانئنا چاغئرئپ:

— بو نأحیلی، سِن نأمه اوُوال ایش گؤرِنگوُقمئ؟—دییپ، سوُراندا:

— مِنگ ایشیمی اوُوال حالق ادیأردی، ایندی مِن حالقئنگ ایشینی اتمِلی بوُلدوم-دیییپدیر.

—سِن نأحیلی آدامئنگ ماشغالاسئ سئنگ- دیییپ حان سوُراپدئر.

—مِن ایلینگ آبرایلئ آدامسئ، دؤولِت مأمِتینگ ماشغالاسئ  دییپدیر. اوُندا حان:

—شو زئنداندا یاتانلارئنگ ایچینده سانگا دگیشلی آدام بارمئ؟—دیییپ سوُراپدئر.

— حاوا،  اوُغلوم  بار،  کؤرِکِنیم بار.

—اوُندا شوُلارئنگ بیرینی دیله، اوُلانگ بیری بیلِن سِنی ایلینگِه یوُللایئن—دییـِنده، آرازگۆل کؤرِکِنینی دیلِیأر.

مونگا حان گِنگ غالئپ، ماغـتـئمغـولئنئ چاغئرئپ “اجِه دییلِن اوُغلا مأحریبان بوُلار، اجنگ سِنی دیلِمأن کؤرِکِنینی دیلِدی، بو نأمأنینگ عالاماتئ— دیییپ سوُراپدئر.

ماغـتـئمغـولئ: کؤرؤکِنیمیز بیر پاحئر آدام، بو تایدا غالسا، اؤلۆپ گیدِر، مِن بوُلسا کؤپی گؤرِن آدام، شاحئر.— “آی. اوُغلوم هـِر یـِرده اؤز باشئنئ آلئپ چئقار” دییـِن نیت بیلِن اجم شـِیله دیـیـِندیر، دیییأر.

حان: —سِن شاهئرمئنگ؟ دیییپدیر.

— شاهئردئرئن.

— شاهئر بوُلسانگ، ارتیر پئلان  یـره بار. شوُندا سانگا غـوشغئ آیتدئرجاق. اگر غـوشغـولارئنگ گؤونۆمه یاراسا، سِنی آزاد اتجِک. —دیییأر.

شوُندا ماغـتـئمغـولئ:

رِسول دامادی دئر، اؤز آرسلانئنگدئر،

یا امام علی غا باغئشلا بیزنی.

چِشم  چئراغئمدئر، نورئ عینیم دئر،

یا امام حسن غا باغئشلا بیزنی.—

دیییپ بأشلانیان غـوشغـوسئنئ دۆزیأر.

 

آ.   شاغـولئ:

غارا آقا، ماغـتـئمغـولئ نئنگ جایلانئلئشئ حاقدا حالق آراسئندا دۆرلیدۆرلی روُوایات بار. شوُل روُوایاتلارئنگ  حایسئ حاقئقاتا یاقئن؟ بو  حاقدا   سؤز آچایسانگئز؟!

 

غ.  ایشان:

— ماغـتـئمغـولئ نئنگ آتاسئ-آ شوُل آقدوُقای دییلیأن یـِرده غاررئ موُللانگ غـونامچئلئغئ دییـِن یـِردِ جایلانئپدئر. اوُنونگ داشئنا-دا تِگلِک غارئم، جار غازئلئپدئر. اوُنسوُنگ “ماغـتـئمغـولئ  نأمه اۆچین آتاسئ نئنگ آرت طاراپئندا یا-دا یانئندا جایلانمان، اؤنگۆندده جایلانپدئر؟» دییـِنِم گۆررۆنگ بار.

ماغـتـئمغـولئ، آباسارئ دییـِن یـِردِ یوُغالئپدئر. شوُنگدا گِرکِزلِر “قاقاسئ نئنگ/دأده سی نینگ  یانئندا جایلالئنگ” دیییپ، اوُنئ آق مایا یۆکلأپ، آقدوُقایا اوغرانلارئندا  یوُلدا بیر چِشمه بارمئش، شوُنگا یـِتِنلِرینده  اؤیلِه نماز واغـتـئ بوُلوپدئر. شوُندا تأرِت قئلئپ، نماز اوُقاپ، گِلیپ دۆیأنی غالدئرجاق بوُلسالار، اۆستۆنده یوُقمئش، اوچوپ گیدیپدیر، غایئپ بوُلوپدئر” دییـِن گـۆررۆنگ بار. اوُل ایلِه دأل. سِبأبی آباسارئ بیلِن آقدوُقایئنگ اوُرتاسئندا چِشمه یوُق.  یاز یا-دا غئش آیلارئ یوُغالان بوُلایماغئ، نماز اوُقایماقلارئ مۆمکین، یؤنه شوُندا اوچوپ گیتماندیر-ده، گِتیریپ آتاسئ نئنگ اؤنگۆنده جایلاپدئرلار. قاقاسئ/دأده سی یوُغالاندان  سوُنگ، ائزئندان یوُغالانلارئ یـِنگسِسینده جایلاپ، اؤنگی  بوُش غالئپدئر. آصلئندا غاررئ موُللانگ اؤنگۆنده جایلامانئ، بیرحیلیرأک گؤرۆپدیرلِر. اوُنسوُنگ یـِر تاپمان، ماغـتـئمغـولئنئ اوُنونگ   اؤنگۆنده جایلاپدئرلار.

 

آ. شاغـولئ:

غارا آقا، کؤپ ساغ بوُلونگ. ماغـتـئمغـولئ بیر دۆیپسۆز اوممان، گؤز یـِتمِیأن گینگیشلیک، بیزینگ اوُل حاقدا بیلمِیأن زاتلارئمئز اؤرأن کؤپ، شوُل زاتلارئنگ کأسینِه گؤز یـِتیردیک، سیزدِن اؤورِندیک. گلجِکده دوز نِصیبأنگیز چِکیپ، تـۆرکمِنیستانا گِلسِنگیز یـِنِهدِه صؤحبِتدِش بوُلارئس. تانگرئ یالقاسئن!

 

غ. ایشان:

—بأردِن غایدان یـِریمیز بوُلسا اوُقئجئلار باغئشلاسئنلار.   ماغـتـئمغـولئ، نأمِه، دۆیبۆنِه  یـِتیپ بوُلمایار-دا. اشیدیلیشینِه گؤرأ دیییلیأر، مونونگام نأمِه، یالنگئشئام باردئر، دۆزۆوِم، بیلجِک دأل. یؤنِه یئغناپ-یئغشئران روُوایاتلارئمئزدا “پئلان یاشولئ نأ جۆرِ، دوُغرئ گِپلِیأنمیدیر؟” دیییپ، ائزئندان دِرنگِوِم ادیأس. “وُنگقئ دوُغرودئر” دییلِنلِری یازیاس. یوُغسا روُوایاتئ کأن ماغـتـئمغـولئ نئنگ.

 

ا. شاغـولئ:

 —حاوا، “گؤرۆلمِدیک ایللِردِن، اشیدیلمِدیک گِپ چئقار” دیییلیأر. نِصیپ بوُلوپ، گؤزلِگینگیزی دوُوام اتدیریبِرسِنگیز، کؤپ زاتلانگ اۆستۆندِن بارماغئنگئز آحمال. تانگرئ یالقاسئن!

 

غ. ایشان:

— بیلِه یالقاسئن!

——————————————

ادِبییات و سونغات غازِتی    20.03.1992

ماقالانئ روس/کریل حاطیندان بو حاطا گچیرن و کامپوتِرده یئغان

آ. گلی

 

 

 

برچسب ها

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن