ادبی - فرهنگیترکمن های جهانتورکمن صحراتورکمنستان

شاهئر كريم قربان نفس همیشه یورکلرده یاشار. 1-نجی سپتامبر 1988 آرادان چئقدی

توركمن حالقىنينگ اولى سؤيگوسنى قازانان كريم شاهير، دينگه توركمنيستانينگ چأكلرىنينگ ايچينده دأل- ده ايسم، دونيأ توركمنلرىنينگ ديلينى بايلاشديرماقدا، آدمزادينگ اونگات طاراپلارينى وصف اديأن قيليق- حأصيتلرينى اوْنـدأپ وصف ادنى اوچين اولى حورماتا مناسيبـدير.

توركمنصحرألى توركمنلرينگ آراسيندا انه ديليميزى اؤسدورمكده كريم شاهيرينگ قيزيلا قاپلايمالى قوشغولارى گويچلى تأثير ادندگينى هم- ده اديپ گليأنديگينى قيـپـينچ ادمأن آيتسا بولار.

قابريمدا- دا اؤزگه راحات كۆيسـِمن.

حايرا حوسسار، شره غارشى بولسانگيز

زيارت شول. گؤرده كؤيمت كۆيسـِمن.

کریم قربان نفس  در ۱۸ اکتبر سال ۱۹۲۹ میلادی در روستای “ییلانلی” از توابع بخش گوگ تپه- ترکمنستان متولد شد. نخستین بار، شعر وی در روزنامه « صدای کالخوزچی » به چاپ رسید. در سال ۱۹۴۲ پس از ناکامی در عشق، شعر « یاشلیق دراماسینی » را سرود که درباره عشق شکست خورده اش می باشد . قربان نفس در دانشگاه دولتی بنام گورکی ترکمنستان موفق به اخذ لیسانس ادبیات شد و به خاطر برخورداری از درک عمیق سیاسی دوبار به نمایندگی مجلس انتخاب گردید .

اولین مجموعه آثار او به نام « گویجومینگ گوزباشی / سرچشمه نیروی من » در سال ۱۹۵۱ میلادی منتشر شد. او بعد از مدتی اندک، در سال ۱۹۵۳ .م مجموعه اشعار « سالدات یوره گی / قلب سرباز » را به مشتاقان آثار خود عرضه نمود. منظومه داستانی «تایماز بابا » ( ۱۹۶۰ میلادی ) به عنوان اثری مبتکرانه دارای جایگاه خاصی در ادبیات ترکمن است .

منظومه داستانی « قومدان تاپیلان یورگ / قلبی که از صحرا پیدا شد » سرگذشت دختر یتیم صحرا و برادر اوست. اشعار کریم قربان نفس مملو از احساسات لطیف شاعرانه ای است که آنها را با قدرت هر چه تمام تری بیان داشته است .

شاعر، اشعار و منظومه های اواخر عمر خود را در کتابهای « انصاف بیلن انسان / انصاف و انسان »، « یورگ پایاماسی / منظومه دل»، (رباعی پایاما / رباعی ، منظومه)، « اوغول / فرزند » و « وپا / وفا » آورده است .

 

يئنه بير سؤز (ماغتانماق دأل، اؤويت دأل):

مازاريما داش اوتورتماق سارغيت دأل.

مله يـرينگ آستيندا- دا داش غيت دأل،

باقـيليق شول:

شول داشلارا سينگيپ گيت.

**********

 

أگيرت عمارت دير دوستلوق ديين زات.

اونى قــُورانگدا- دا حاوليقمالى دأل،

اونى بوزانگدا- دا حاوليقمالى دأل.

اونى قوران واقتينگ حاوليغيپ قورسانگ –

كأن كرپـيچ لنگ خطا دوشمگـى آخمال

اونى بوزان واقتينگ حاوليغيپ بوزسانگ –

چين دوستونگدان جدا دوشمِگينگ آخمال.

***********

 

اوزال ساقغالين سيرديريپ، قويبـريأردى عاقلينى،

ايندى عاقلين سيرديريپ، قويبـريـپدير ساقغالين.

**********

اؤز سچـن كأرين اونگارسا هركيم

يآرپى ينگلدرميش دنيأنينگ يوْكين.

يكجه هنأره  يؤره تسنگ حؤكوم-

ايلينگه برگيدار بولماشينگ بسدير.

**********

 

                  دؤور شئـيله ميش

 

آ غيز، نأمه حانميدينگ سن، گه ينياسينگ بئيله قيممات،

هر ياغليغينگ ايكى قويون، هر يوْزوْگينگ بير بـدو آت،

هر كؤينه گينگ بهاسينا آليپ بولجاق ايكى سيغير،

ايللر گه ييأ، منم گه يجك. دؤور شئـيله، دؤور.

 

گلين نأمه دأنجيره يأسينگ، چوْيره ديمى اؤنگكى ديشينگ

آلتين سنى ييگديلمأندير، قيرق بولوپدير اوتوز ياشينگ،

هم پول سچدينگ هم قاررادينگ هم ديشينگه بردينگ جبر

ايللر شه يديأ، منم شه يتديم. دؤور شئـيله، دؤور.

 

آ حاو ييگيت، بو نأ بوليش ينگسأنگ ساچى ايكى قوجاق،

بوگون ارته اوغلونگ بولسا ساللانچاغام ياساپ بولجاق

حانى دررو ايل گؤرمأكا سر تراشا طاراپ يوغور،

ايللر شه يديأ، منم شه يتديم. دؤور شئـيله، دؤور.

 

قونگشيم ديدى: ” تويدان بأرى ايش اده نوق اوغلوم آننا”،

اوغلونگ آننا ايش ادرمى؟ اؤينوْنگ قوشى دوقغوز توننا

اوجاقدا- دا اؤوچ اتى بيلقيلداپ دور بيغير- بيغير،

واخ شئيديأسدا، بيز قورالى، دؤور شئـيله، دؤور.

 

اون اوطاغـلى كؤشك قوروپسينگ كششيك آقا برك الله،

يؤنه، بواون كؤپرأكدألمى دؤرت بأش سانى قارا كللأ؟

گؤريأن ولى بير آيليق دأل، كيسه جيگينگ اؤرأن آغير،

چووئن وقتى اور چولپـينى، دؤور شئـيله، دؤور.

 

ماسكويچلى، ژيگوليلى، كؤپ دوشوپدينگ اولى يولدا،

بو گون بولسا گاراژينگدا لاويرداپ دور مله ولگا،

بو باشينگا نأمأ گره ك مونچا رول، مونچا تيگير،

ساتياس، آلياس، آلياس ساتياس، دؤور شئـيله، دؤور.

 

كؤشه ك نيرأ حاوليغياسينگ، عجله مى جناياتا،

كابينانگدا مله گلين، اؤزينگ بولسا جووان آتا،

بأش اون مينوت گيچ بارسانگدا توى ايه سى ادر صابير

دؤوره گؤرأ سورمك گره ك، دؤور يوْريك، دؤوْر.

 

آى قونگشى جان، آياقلارينگ كسيلدى له ايشيگميزدن

اوزاللار-آ تأ ياتيانچاق، دوْشمزدينگم دوْشگميزدن،

يادلاشارديق گچنلرى،اوقاشارديق قوشغى- شيغير،

شيغير- پـيغير ياتدان چيقدى. دؤور شئـيله، دؤور.

 

آى دوغانجان، آلداپ دورما باقيپ اولينگ گؤره جينه،

اينگ بولماندا بيرجه چينى، قوش آخبـتى، سؤز ايچينه

سنگ يرينگه من اوتانيپ، يوْزوْم بولدى قارا كؤموْر،

آلداماسانگ ايش بيته نوق. دؤور شئـيله، دؤور.

 

كه يگيم ايندى چاغا دأل سن، چن بولوپدير دوْزل سنم

حانها سر ات حاميرى- دا يوغروپ اوتير قاررى انه نگ

حانى دررو الينگ يوودا، ايجك نانينگ اؤزينگ يوغور

اجم جاندان آيلانايين. دؤور شئـيله، دؤور.

 

آ حاو اينيم دوْيندألديمى اؤز دوستونگا وپانگ حاقدا

گوْپ-گوْپ اديپ قند دره گينه آنت ايچيأدينگ توقغا توقغا

ايندم اونگا شيلتاق آتيپ، دوْولأپ يؤرسينگ گوْيبر گوْبير

ايشيم بيتدى، آنتيم ييتدى. دؤور شئـيله، دؤور.

 

اؤنگيمدن بير ييگيت چيقدى، يتميش ياشلى قاررى يالى،

دوْينم داياو بير ييگيتدى دآغدا بيتن قارغا يالى

بو گون بولسا قارينجا دك زوردان يؤرييأر، غيبير-غيبير

شاهير يؤرى بير اوْچله شلى. دؤور شئـيله، دؤور.

                       

سوراديم من دؤوره باقيپ:

دوغـوردانام شئـيله مينگ سن حانى آنتينگ حانى حايانگ

سرحوش مينگ سن، تلبه مينگ سن؟

 

دؤوْر مانگا جوغاپ بردى:

” من هميشه سيزه باغلى،

اولالاتيان هم آدام اوغلى، كيچلديأن هم آدم اوغلى

بيرى چكيأ ياغتا طاراپ، بيرى چكيأ گيجأ طاراپ،

اولى چكيأ اولا طاراپ، كيچى چكيأ كيچأ طاراپ.

 

بزه ديم من اگنينگيزى، دويورديم من قارنينگزى

يؤنه ولى كأ بيرينگيز يه لأ توتوپ بورنگيزى

بار قارانى مانگا سوْرتيپ، ادسه نگيزده اولى غاوير

دنيأ دؤرأپ بولان دألدير،  منينگ يالى اولى دؤوير

سيز ادملى عمرى عمر، سيز ادملى دؤورى دؤور.

                          *******  

 

 

 

برچسب ها

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن