احزاب و جمعیت هااز خاطرات و تجربیات دیگراناسنادترکمن صحراتورکمن صحراحقوق بشررویدادهاسیاسیسیاسی - ملیملی

در گرامیداشت یاد و خاطره جانباختگان تورکمن و تداوم راهشان! شرح تیرباران از زبان خودش

18 فوریه/29 بهمن؛ روز شهدای خلق تورکمن گرامی باد!

رژیم ج. اسلامی حتی آن حقوقی را که برای عوامل و گردانندگان محمدرضاشاه چون هویداها، نصیری ها و دیگر عموامل کشتار مردم در روزهای انقلاب داشت، یعنی محاکمه علنی در دادگاه اسلامی را به فرزندان ما روا نداشت، تقریبا تمامی شهدای تورکمن بی‌دفاع در اسارت و یا در حمله به منازل بطرز وحشیانه‌ای کشته می شوند

این روزها حکومت جمهوری اسلامی سالروز به قدرت رسیدنش را جشن می گیرد و شادمانی می کند در حالیکه این واقعه اگر از یک طرف به سقوط دیکتاتوری پنجاه ساله دودمان پهلوی انجامید و ملت ما را از شر مامورین املاک، سرلشکر مزین ها و دیگر ژنرالهای ستاره بدوش و ملاکین و فئودالهای زالوصفت آزاد ساخت، ولی رژیم جدید با سرکوبی خونین خلقی که خواسته‌ایی بجز بازپس گرفتن املاک غصبی‌اش نداشت و در راه اداره منطقۀ خویش توسط نخبگان و سیاستمداران خودی نداشت، تمامی سرزمین ما را از خون شهدا گلگون ساخت.

شرح تیرباران برخی از اسرای تورکمن از زبان خودشان.

مرکز مطالعات تورکمن–در نوزدهم بهمن ماه سال 1358 بود که رهبران ملی ملت تورکمن، توماج، مختوم، واحدی و جرجانی هنگام مذاکره نافرجام با پنج تن از نمایندگان رژیم از “وزارت کشاورزی” طی توطئه ای از پیش طراحی شده ربوده شدند. اما بعداز 10 روز اسارت و شکنجه، اجساد تیرباران شدۀ این رهبران ملی در زیر پل “رباط قره پیل”، چمن بید در نزدیکی جنگل گلستان یافته شد. هرساله در 18 فوریه یاد جانباختگان تورکمن گرامی داشته می شود.

رژیم ج. اسلامی دو جنگ را بر ملت تورکمن تحمیل کرد. اول در 6 فروردین 1358 و دومی در 19 بهمن 1358 که در این جنگ صدها تن از بهترین فرزندان ملت ما ناجوانمردانه به خاک و خون کشیده شدند. دهها نفر در اثر تیراندازی به متینگ مسالمت آمیز 6 فروردین در باغ ملی مورد اصابت گلوله های کمیته‌چیها قرار گرفته بشهادت میرسند. رژیم حتی آن حقوقی را که برای عوامل و گردانندگان محمدرضاشاه چون هویداها، نصیری ها و دیگر عموامل کشتار مردم در روزهای انقلاب داشت، یعنی محاکمه علنی در دادگاه اسلامی را به فرزندان ما روا نداشت، تقریبا تمامی شهدای تورکمن بی‌دفاع در اسارت و یا در حمله به منازل بطرز وحشیانه‌ای کشته می شوند که در اسامی برخی از آنها را می آوریم:

  • بایرام بی‌بی ملتی و فرزند شش ماه‌اش در حمله مسلحانه کمیته‌چی ها به منزلش در مقابل چشم دیگر افراد خانواده با شلیک گلوله بقتل می‌رسد.
  • صافارگل خالدزاده در جریان جنگ تحمیل شده به خلق ترکمن خانه وی مورد حمله عناصر ضد انقلابی قرار گرفت، و با گلوله به اصطلاح پاسداران انقلاب شهید گردید.
  • حکیم شهنازی پاسداران و قداره بندان ارتجاع زخم خورده که حکیم شهنازی را نیز از قبل شناسایی کرده بودند، با استفاده از فرصت حضور او در محل زندگیش در مرکز شهر، به منزل وی یورش میبرند و او را در منزل مسکونی اش غافلگیر میکنند. بعداز درگیری در بین آنها، قداره بندان جمهوری اسلامی با سر نیزه باو حمله میکنند و در نهایت وی را از پای در آورده به رگبار می بندند.
  • گلدی محمد و رحیم دازداری: در فروردین ۵۸ در جریان جنگ تحمیلی به خلق ترکمن، مرتجعین متجاوز به خانه آنها حمله کردند و گلدی محمد و برادرش حاجی رحیم در این حمله به وسیله به پاسداران انقلاب دستگیر شده و چشم و دست بسته تیرباران می گردند.
  • جلیل برهان در روز نهم فروردین ۵۸ بدنبال جنگ تحمیلی بر خلق ترکمن هنگام استراحت در منزل به اتفاق سه تن از یارانش به دست باصطلاح پاسداران انقلاب به شهادت رسید.
  • محمدقربان گلی خواجه- در تاریخ دهم فروردین ۱۳۵۸ در جریان جنگ تحمیلی به خلق ترکمن عده ای مزدور مسلح به خانه او ریخته و بدون هیچ مجالی او را تیرباران می کنند.
  • ملامراد کلته- روز شنبه 11 فروردین ۵۸ هنگامی که به اتفاق ۶ تن دیگر از رفقایش برای استراحت به خانه می رفتند توسط مزدوران به اسارت در آمدند. در بین راه ملامراد و یکی دیگر از رفقایش به شهادت می رسند.
  • نورمحمد خواجه (دانشجو)- پس از آتش بس عده ای مزدور وابسته به کمیته امام، او را در ۱۲ فروردین ۱۳۵۸ و درحالی که در منزلش در خواب بود تیرباران کردند.
  • عبدالحمید کلامیدر جریان جنگ تحمیل شده به خلق ترکمن در تاریخ ۵۸/ ۱ / ۱۱ توسط عوامل ضد انقلابی در کمیته اسلامی که به زور وارد منزل وی شدند دستگیر شد. این ددمنشان او را در منزل همسایه به رگبار مسلسل بسته و به شهادت رساندند.
  • محمداراز (بهروز) بهنامبه همراه نزدیکانش اسیر شد و ناجوانمردانه به وسيله افراد مسلح کمیته زخمی و پس از شکنجه فراوان به شهادت می رسد.
  • اترک شیرمأدلی (متمکن)– دهقان و کارگری زحمتکش که در جنگ تحمیلی دوم به اسارت پاسداران در آمده در منطقه بدلجه بدون هیچ سئوال و جوابی تیرباران می شود.
  • حاجقلی نورقلی پوربهنگام عبور از میدان گلسرخی مورد اصابت گلوله کالیبر ۵۰ پاسدارانی که از ساختمان علوی بسوی مردم بی دفاع تیراندازی می کردند، قرار گرفت و به شهادت رسيد.
  • پرویز ایرانپور-یوسف قرجه- نازدوردی نوشین: از شخصیت های برجسته بندرتورکمن که همانند توماج و یارانش ناجوانمردانه ربوده شده پس از تیرباران جسدش را در بیابانی در اطراف گنبد رها می کنند.
  • سردار یزدانپاهدر ایام جنگ دوم در منطقه بدلجه دستگیر و همانجا تیرباران می شود.
  • حان محمد یاپانگ غراویدر جنگ تحمیلی دوم دستگیر و منطقه بدلجه تیرباران می شود.
  • جواد عاج در ایام جنگ دوم در منطقه بدلجه دستگیر و همانجا تیرباران می شود.
  • بهروز آخوندی– در روز 22 بهمن در وسط شهر گنبد لینچ و توسط کمیته چی بنام کیهان ستاره سراب (فعلا ساکن لس انجلس آمریکا) به گلوله بسته می شود.
  • بهمن ایزدی-در ایام جنگ دوم در منطقه بدلجه دستگیر و همانجا تیرباران می شود.
  • محمد رادفر در روز ۶ فروردین ۵۸ در میتینگی که به دعوت کانون فرهنگی و سیاسی تشکیل شده بود شرکت کرد. بعد از حمله ضد انقلابیون وابسته به کمیته به میتینگ، به ساختمان کانون پناه برد ولی مهاجمین وقتی وارد محل کانون می شوند با کمال بیرحمی در اطاقی را که افراد بی دفاع به آن پناه برده بودند به رگبار می بندند و در نتیجه رادفر مورد اصابت گلوله قرارگرفته و شهید می شود.
  • بردی محمد کوسه غراوی پس از برقراری آتش بس، هنگامی که وی برای انجام کاری به محله ترك آباد رفته بود، توسط ضدانقلاب دستگیر و ناجوانمردانه تیرباران شد.
  • …….

   شرح تیرباران 5 نفر از زبان سلیم مجیدی نیا (ملا چاقان)، یکی از قربانیان جان بدر برده از تیرباران

“ما پنج نفر بودیم؛ 1- رحمان پهلوان (معروف به رحیم سلاقی 36 ساله) 2- رحیم سلاقی(معروف به حوجم سعید سلاقی)- 3- من (ملا چاقان (سلیم مجیدی نیا)- 4- بایرام سعید سلاقی (معروف به جعفر سلاقی)- 5- ملا رحمان شاعری (رحمان شاعری) که از میان آنها رحمان، رحیم سلاقی برادر بودند.

ما همسایه بودیم و در نزدیکی پارک داریوش گنبد در کلبه فقیرانه ای زندگی میکردیم. در ایام جنگ تحمیلی دوم (22 بهمن) به منظور حراست از خانه و اموال‌مان از شهر خارج نشده در کلبه خویش ماندیم. شبانه 3 پاسدار آمده دست و پای ما را بسته با خود بردند. ابتدا ما را به مسجد فارسها (در خیابان موسی بن جعفر فعلی) بردند و در آنجا سه روز پی در پی تحت شکنجه و آزار قرار گرفتیم. سپس در شب بارانی 24 بهمن 1358 دست و پای هر پنج نفر مان را بسته به نزدیکی میدان اسبدوانی گنبد برده در آنجا سه پاسدار با تفنگ ژ3 ما را تیرباران کردند. که من (ملاچاقان) و رحیم سلاقی زخمی شده زنده ماندیم ولی سه نفر دیگر بایرام سعید سلاقی، ملا رحمان شاعری و رحمان پهلوان در جا کشته می شوند. بعداز تیرباران خانه و اموال ما نیز غارت می کنند.”


روزنامۀ اطلاعات                                                      سه شنبه هفتم اسفند 1358  ص 3

در پی قتل 4 رهبر ستاد خلق ترکمن جسد 8 تن دیگر در بیابانهای گنبد پیدا شد

 در پی کشف اجساد 4 تن از اعضای ستاد خلق ترکمن در نزدیکی بجنورد کسب اطلاع شد که ظرف چند روز گذشته اجساد ۸ نفر دیگر در اطراف گنبد پیدا شده است .

یک گزارش حاکی است که 3 جسد متعلق به پرویز ایرانپور، نازدردی نوشین و یوسف قره‌جه از چهره‌های مردمی و محبوب مردم ترکمن می‌باشد.

بعداز ظهر دیروز نیز به سپاه پاسداران گنبد اطلاع داده شد که اجساد 5 نفر از افراد ترکمن منطقه، دراطراف گنبد پیدا شده است.

فریدون خوزینی خواهرزاده پرویز ایرانپور، در تماس تلفنی با روزنامۀ اطلاعات جزئيات چگونگی کشته شدن ۳ تن از افراد ترکمن را فاش ساخت. وی گفت:

ساعت دو‌نیم بامداد روز ۲۲ بهمن، بندر ترکمن محاصره شد و ساعت 6 صبح همان روز ۲۲ نفر در این منطقه دستگیر شدند که افراد مبارز نیز در میان آنان بودند

این افراد به بهشهر انتقال یافتند و تا تاریخ دوم اسفند در این شهر در بازداشت بودند تا اینکه در این تاریخ ۲ تن از دستگیر شدگان بنام های “شیر محمد خو زینی” و “طاهر ایری [برادر کوچک نوشین] آزاد شدند اما از ترس اینکه مبادا شبانه هدف گلوله قرار گیرند، صبح روز بعد بهشهر را ترک کردند و خود را به بندر ترکمن رساندند.

این دو پس از ورود اعلام کردند که از بقیۀ دستگیر شدگان ۱۷نفررا سوار یک مینی‌بوس کردند و 3 نفر دیگر را بعنوان نبودن جا سوار یک دستگاه جيب لندرور کردند و بسمت گنبد حرکت دادند. بعدا مطلع شديم اجساد این 3 نفر که پرویز ایرانپور، نازدردی نو شین و یوسف قره‌جه نام داشتند، درنزدیکی امامزاده یحیی گنبد پیدا شده است .

این 3 نفر را بضرب گلوله کشته و سپس اجساد آنها را در این محل انداخته بودند.

 جسد یوسف قره‌جه را پنج شنبه گذشته (2 اسفند) به بندر ترکمن انتقال دادند و اجساد ایرانپور و نوشین نیز صبح و بعداز ظهر جمعه قبل تحويل بستگانشان گردید که همانروز به خاک سپرده شدند.

فریدون خوزینی در پایان به “اطلاعات” گفت: درحال حاضر در بندر ترکمن و بطور کلی در منطقه ترکمن صحرا ترس و وحشت حاکم است و اغلب جوانان و تحصيل کرده‌ها از این منطقه گریخته اند.

 کشف 5 جسد دیگر

بعداز ظهر دیروز درگنبد اعلام شد که اجساد 5 نفر درحالیکه آثار گلوله در بدن آنها دیده می شود، در اطراف گنبد بدست آمده است.

منتظری مسئول روابط عمومی سپاه پاسداران نیز این مطلب را در گفتگویی با اطلاعات، تأیید کرد و گفت:

 که در انتظار کسب نتیجه از ژاندارمری و شهربانی گنبد است. وی همچنین پیدا شدن اجسا د۳ تن از افراد ترکمن در نزدیکی گنبد را تایید نمود.

منتظری در این تماس گفت: بدنبال کشف اجساد چهار نفر از اعضای ستاد خلق ترکمن در نزدیکی بجنورد، کمیتۀ تحقیقات از سوی سپاه پاسداران گنبد تشکیل شد و بلافاصله کار خود را آغاز کرد.

وی افزود: خوشبختانه این کمیته به نتایجی رسیده است اما تا زمانی که عاملان این واقعه شناسائی و دستگیر نشوند از ذکر جزئیات آن خودداری خواهیم کرد.

منتظری گفت: پس از چند روز از کشف این اجساد، اطلاع یافتیم که اجساد متعلق به ۳ نفر دیگر از افراد ترکمن در نزدیکی بیابان‌های گنبد پیدا شده است. این جسدها یکی پس از دیگری پیدا می شود، هم از تركها و هم از ترکمنها، بعد از ظهر دیروز نیز به ما اطلاع دادند که اجساد 5 نفر دیگر پیدا شده، به این منطق، ترکمن نشین اکنون هرکس برود شاید مرگش حتمی باشد.

اعزام حاکم شرع

منتظری اضافه کرد: قرار است از سوی حضرت آیت الله منتظری، حاکم شرع به گنبد بیاید و به این وضع رسیدگی کند زیرا تاکنون شکایات فراوانی به ما رسیده است، حاکم شرع نیز اعلام کرده که وقتی اوضاع گنبد آرام شد به آنجا خواهد آمد.

مسئول روابط عمومی سپاه پاسداران گنبد در مورد چگونگی کشته شدن 4 تن از اعضای ستاد خلق ترکمن گفت:

این 4 نفر که طواق محمد واحدی، عبدالحکیم مخدوم، درخشنده توماج و جرجانی نام داشتند در جریان حوادث اخیر گنبد دستگیر شدند و به تهران انتقال یافتند و مجددا بهمراه 4 پاسدار برای محاکمه و بازجویی به گنبد آورده شدند اما در بین راه علی آباد- گنبد گروهی مسلح که با نقاب صورت خود را پوشانده بودند به اتومبیل حمله می کنند و در این حمله ۲ نفر از پاسداران براثر اصابت نارنجك مجروح شدند و دو نفر دیگر فرار کردند.

بدنبال این حمله پس از مدتی اطلاع دادند اجساد 4 زندانی را در زیر پلی در بین راه بجنورد – گنبد یافته اند. ما بلافاصله به محل رفتیم و افرادمان را پیدا کردیم که الان آنها اینجا نیستند و دیشب نیز با یکی از آنها تلفنی صحبت کردم.

وی در پایان گفت: کمیتۀ تحقیقات به نتایج خوبی رسیده است که در حال حاضر نمیتوانیم جزئیات آنرا افشا کنیم. منتظری همچنین گفت: ستاد خلق ترکمن یک مرکز جاسوسی بود زیرا مدارکی بدست آوردیم که آنها قصد داشتند ارتش خلقی ترکمن تشکیل دهند و حتی پرسش‌نامه‌هایی را در منطقه در مورد بروز جنگ توزیع کرده بودند که پس از بررسی، این مدارک را افشا خواهیم کرد.

 نامه به رئیس جمهور

خسرو ایرانپور فرزند پرویز ایرانپور، یکی از قربانیان اخیر ترکمن صحرا در نامه ای به رئیس جمهوری کشورمان که رونوشت آنرا به روزنامه اطلاعات فرستاده دربارۀ وقایع اخیر گنبد می نویسد:

جناب آقای ابو الحسن بنی‌صدر ریاست جمهوری اسلامی ایران.

در شرایطی که شما رئيس جمهور منتخب مردم ایران مرتبا به لزوم استقرار حکومت قانون و رفع سانسور تأئید میکنید، آیا میدانید در بندر ترکمن و روستاهای اطراف آن چه میگذرد؟

آیا عوامل حاکم بر این مناطق اجازه داده‌اند که خبرهای واقعی حتی بگوش رئیس جمهور مملکت برسد؟!

همانطور که اطلاع دارید اخيرا درگیریهایی در گنبد صورت گرفت که با کشته شدن گروه قابل توجهی از دو طرف به پایان رسید.

در پی این حادثه (که مربوط به گنبد است) در ساعت پنج بامداد روز ۱۱٫۲۹/58 ماموران ارتشی به بهانۀ جستجوی اسلحه در بندر ترکمن و روستاهای اطراف به خانه‌های مردم ریختند و عده ای از جمله پدر نویسندۀ این سطور پرویز ایرانپور و همچنین نازدردی نوشین را بازداشت کردند با این تو ضیح که بازداشت شدگان طی چند ساعت آینده آزاد خواهند شد و اما در پی این بازداشت های غیر قانونی نه تنها آزادی دستگیر شدگان عملی نشد، بلکه ارتش آنها را تحویل سپاه پاسداران بهشهر داد و سرانجام اجساد بازداشت شدگان در تاریخ 2/12/58 در گوشه و کنار شهر گنبد و اطراف آن پیدا شد، بدون آنکه کسی یا دستگاهی مسئولیت قتل این افراد را برعهده بگیرد.

آقای رئیس جمهور! این است معنی عدالت و امنیت؟!

آیا این است رژیمی که میخواهیم به بهای خون 60 هزار شهید در این سرزمین برپا داریم؟!

ما از شما استمداد ميكنیم تا اولا جلوی این کشتار وحشیانه را بگیرید، ثانيا دستور فرمائید که عاملین این قتلهای هولناک تحت تعقیب قانونی قرار گیرند .

                                                                                                                  با احترام خسرو ایرانپور

 از آرشیو مرکز مطالعات تورکمن


با تشکر یکی از دوستداران مرکز مطالعات تورکمن در ارسال مطالب مربوط به تیرباران شهدا از زبان خودشان.

تهیه و تنظیم: آ. گلی

12 فوریه 2022


نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن