اخبار ویژهادبی - فرهنگیاز خاطرات و تجربیات دیگرانتورکمن صحرارویدادهاملی - اجتماعی

بیاد یاقوب دأده، مردی با روحی بلند و دوستدار مردمش!

یاد و خاطره یاقوب دأده در بین ما باقیست!

در روز هفتم ژوئن 2024 خبر تأسف باری از  یعقوب عبدالله زاده جامعه تورکمنهای اروپا را شوکه کرد. آری، پس چندین سال دست و پنجه نرم کردن با بیماری بالاخره تن ضعیف وی تسلیم شد و روحش به آسمانها پرواز کرد. یاد و خاطره اش برای همیشه گرامی خواهد ماند.

در دوران انقلاب مشروطه بنام شخصیتی مشهور در بین تورکمنها بر میخوریم که رابط انقلابیون تورکمن با مشروطه‌چی های استراباد بود که عبدالله نام داشت و چون تورکمنها خواستار رد استبداد و خواهان تشکیل مجلس ملی بودند به وی لقب «عبدالله میلیس» را دادند.

عبدالله میلیس در نتیجه فشار و ظلم مأمورین تزاری و غارت اموال مردم بنام مالیات مجبور به مهاجرت از چلکن به کومیش دپه می شود و در این شهر نیز به تجارت می پردازد مخصوصا تجارت برنج از انزلی به کومیش دفه بر شهرت او افزود. گرچه در اینجا نیز مأمورین گمرک در کار تجارت وی کارشکنی میکردند ولی عبدالله دست از تلاش نمی کشید.

در اولین دوره انتخابات بلدیه (شهرداری کومیش دپه) قاوشیت خان عبدالله زاده با کسب 238 رأی نفر دوم پس از ممیانی، انتخاب می شود. و بالاخره از این خانواده متنفذ مرحوم یعقوب عبدالله زاده بعنوان شخصیتی ادیب و دوست داشتنی در بین تورکمنها مشهور می شود.

پس از اتمام تحصیلات متوسطه در دبیرستان معروف تهران برای ادامه تحصیل راهی استانبول میشود. یاقوب دأده در تورکیه تیز در بین دانشجویان بسیار فعال بود بگونه ای که وی در تمامی محافل و مجالس سرشار از انرژی در کنار دوستانش بود. در عکس زیر یاقوب دأده را می بینیم که در عروسی مرحوم دکتر تیمور یمودی و سولماز یمودی دیده می شود.

در اروپا یاقوپ دأده فعالی خستگی ناپذیر در عرصه فرهنگ و ادبیات بود. او در هامبورگ آلمان، در انجمن تورکمن ایلی پراگ و انجمن تورکمنهای آلمان سخنرانی میکرد و در شناساندن شاعر ملی مان و کولتور تورکمن بسیار فعال بود.

به همراه یاقوب دأده در جشن فرهنگی تورکمنهای آلمان- هامبورگ اکتبر1993

سخنرانی یاقوب دأده در جشن مختومقلی- انجمن فرهنگی کلن آلمان

درسال 2008 م. خبر خوشی از انگلستان رسید که به مناسبت 275 مین سالگرد مختومقلی فراغی، یعقوب آقا 275 قرص نان که در روی آنها به زبان انگلیسی مختومقلی درج شده بود را پخت و بین مدعوین و مهمانان حاضر و مردم به عنوان سوغات مراسم جشن توزیع نمود.

جا دارد ذکر شود که یاقوب دأده از مشوقان خوب و همیشگی بنده در عرصه تحقیق و انتشار آثار تاریخی بود و مرا از هیچگونه حمایت و پشتگرمی دریغ نمی کرد. یاد و خاطره اش گرامی باد!

تهیه و تنظیم از:

آرنه گلی

مدیر مرکز مطالعات تورکمن

هشتم ژوئن 29024 سوئد

 

باقی زندگینامه مرحوم یاقوپ دأه را از مصاحبه خودش با نازمحمد یگن محمدی می خوانیم:

یکی از شخصیت‌هایی که در دوره قاجار درکمش‌دفه زندگی می‌کرد عبدالله زاده بود که به کار تجارت و دادوستد اشتغال داشت. فرزند ایشان «ولی‌جان» هم کار و پیشه‌ی پدری را برگزید. ولی‌جان در سنین جوانی با «اِنِش قولیف» اهل چلِکن  ازدواج کرد که حاصل این وصلت دو پسر به‌نام‌های احمد و یعقوب و چهار دختر بود.

حاجی ولی جان و اِنِش گلجه هر دو شخصیت‌هایی اجتماعی، مردم‌دار و آگاه بودند. به همین علت آن‌ها می‌خواستند که فرزندانشان تحصیلات عالیه داشته باشند.

یعقوب در سال 1315 ه.ش. در کمش‌دفه متولد شد و پس از کوچ خانواده به گنبدکاووس، دوره دبیرستان را در آن شهر گذراند و دیپلم گرفت. یعقوب می‌خواست در رشته‌ی مهندسی راه‌ و ساختمان تحصیل کند ولی در رشته‌ی مدیریت به ‌تحصیل ادامه داد برای ادامه تحصیل به ترکیه رفت.او پس از مدتی به آلمان و از آنجا به بریتانیا رفت. روزگار سرنوشت او را به‌گونه‌ای رقم زد که در شهر گلاستر ماندگار شود و بقیه عمر باعزت خویش را در آنجا سپری کند. وی یک رستوران به نام رستوران آنا (مادر) در شهر گلاستر تأسیس کرد که نام رستوران نشان‌گر اشتیاق و علاقه وافر او به مادرش است. این رستوران به علت عرضه‌ی انواع گوناگون غذاهای باکیفیت و خوشمزه همیشه مملو از مشتریان بود. مشتریان زیادی برای خوردن «چکدرمه» ترکمن ثبت‌نام کرده و نوبت انتظار آن را می‌کشیدند.

این مکان به‌قدری مشهور بود که آشپزهای تحصیل‌کرده برای گذراندن دوره‌های ویژه آشپزی در آنجا دوره‌ی کارآموزی می‌دیدند. یعقوب عبدالله زاده در شهر گلاستر بریتانیا همراه با همسرش «فیلییا» و دخترانش دِبی و سارا زندگی می‌کند. فیلییا در دبیرستان زبان انگلیسی تدریس می‌کند. دِبی در شهر لیدز در اقتصاد بازار کار می‌کند. سارا (38 ساله) هم تحصیلات عالیه در رشته هنر دارد.

رستوران «یعقوب آقا» در خیابان پارک در ساختمان دوطبقه که پیرامونش پوشیده از درخت است، قرار دارد.وی همیشه به فکر دیدار با بستگان و دوستان و مردمش است. به همین جهت هرچند وقت یک‌بار با مسافرت به گنبد این تشنگی خود را اندکی تسکین می‌دهد. بعد از استقلال ترکمنستان چند بار هم به آنجا سفرکرده است. نام او به همراه نام دکتر یوسف آزمون به خاطر برگزاری شب‌های شعر مختومقلی درسال 1992 م. بر سر زبان‌ها افتاد. در آن مراسم یعقوب به حرمت مختومقلی فراغی خلیفه ادبیات مشرق زمین، 90 نوع غذا آماده کرد و چندین روز این جشن ادامه داشت. پس‌ازآن هر دو سه سال یک‌بار دادن ضیافت برای سرسلسله‌ی شاعران ترکمن به یک آئین و سنت برای او تبدیل شد. به همین مناسبت این فعالیت او در مطبوعات انگلستان انعکاس یافت و مصاحبه‌هایی با رادیو و تلویزیون‌ها داشت و مقالاتی در روزنامه‌ها در این خصوص چاپ شد.

یعقوب آقا حافظ اشعاری از مختومقلی به زبان‌های ترکمنی، انگلیسی و فارسی است. منزل و رستورانش مزین به قالیچه نفیسی از تصویر مختومقلی و تندیس او و سنگ‌نوشته‌ها و نیز آثاری از خوش‌نویسی و نقاشی و زیورآلات و پوشاک ترکمنی است. یعقوب آقا خود می‌گوید: «مکان آبا واجدادی همیشه مرا به‌طرف خود جذب می‌کند. در مواقعی که احساس دل‌تنگی می‌کنم در آن لحظات به‌سوی اشعار مختومقلی می‌شتابم و با خواندن آن‌ها و نجوا از ته دل، احساس اقناع و رضایتمندی می‌کنم. تا جایی که تمامی اندیشه‌ام و احساسم به‌سوی دوردست‌های تاریخ ایل ‌وتبارم پرمی‌کشد و حس می‌کنم که به گذشته و به زمان کودکی و نوجوانی برگشته‌ام. آن اشعار روح و روانم را تقویت می‌کند و اراده و اختیار مرا سلب کرده و بِه خود گره می‌زند. در دیار غربت، وطن و دیار اصلی خود آدم، ارج و قرب عالی و بی‌نظیری می‌یابد.»

درسال 2008 م. خبر خوشی از انگلستان رسید که به مناسبت 275 مین سالگرد مختومقلی فراغی، یعقوب آقا 275 قرص نان که در روی آنها به زبان انگلیسی مختومقلی درج شده بود را پخت و بین مدعوین و مهمانان حاضر و مردم به عنوان سوغات مراسم جشن توزیع نمود.

درآن همایش جشن و سرور، نویسنده مشهور انگلیسی، رئیس انجمن نویسندگان برجسته جهان، مؤلّف 222 رمان، برایان اولدسین ترجمه‌ی انگلیسی جدیدی از اشعار مختومقلی را قرائت کرد. گیلبرت بیبریان کامپوزیتوز و موسیقیدان، آهنگ تازه‌ای را که تحت نام شاعر مختومقلی ساخته بود و خانم آهنگساز مجاری معروف و مشهور هندی نجمه آهتار، ترانه هایی را به زبان ترکمنی براساس شعرهای مختومقلی برای حضار اجرا کرد. این مراسم تأثیر چنان شدید و عمیقی در حاضرین به‌وجودآورد که فراموش شدنی نبود.

حرکت و رفتار زیبای وی بیانگر شیرینی زبان ترکمنی و مهر تأکیدی بر گفته‌ی مختومقلی است «عسل زبانیم بار مینینگ» ) من دارای زبانی عسل گونه و شیرین هستم» لازم به ذکر است که یعقوب آقا در رشته‌ی طب سوزنی نیز خبره و دارای مهارت و صلاحیت بوده و فعالیت و طبابتش در این عرصه شفابخش هست.

نازمحمد یگن محمدی

کارشناس بازرگانی بین‌الملل، مترجم زبان‌های انگیسی و روسی

برچسب ها

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن